دفاع مشروع قصاص ندارد

اگر اصل دفاع مابتدا احراز شود، اما مدافع از حدود دفاع تجاوز کند (مثلاً بیش از میزان لازم از قوه استفاده کند)، در این صورت معمولاً قصاص منتفی است، اما ممکن است به پرداخت دیه و در صورت وجود شرایط قانونی، مجازات تعزیری محکوم شود.

در مثالی که زدید:

اگر مهاجم فقط سلاح سرد داشته باشد،

و شما با تفنگ به او شلیک کنید و او کشته شود،

صرف این تفاوتِ سلاح‌ها به‌تنهایی باعث منتفی شدن قصاص نمی‌شود. دادگاه تحلیل می‌کند:

آیا خطر جانی فوری وجود داشته است؟

آیا استفاده از سلاح گرم ضروری و متناسب بوده است؟

آیا راه کم‌خطرتر یا قابلیت فرار وجود داشته است؟

اگر دادگاه تشخیص دهد که شلیک با تفنگ بیش از حد لازم بوده و دفاع از مراتب لازم تجاوز کرده است، ممکن است دفاع مشروع کار دقیق را نپذیرد و بسته به اوضاع پرونده، حکم به دیه و گاهی تعزیر بدهد. اما اگر شلیک تنها راه دفع خطر قریب‌الوقوع بوده باشد، ممکن است دفاع مابتدا مفصل پذیرفته شود و نه قصاص و نه دیه ثابت نشود.

بنابراین نمی‌توان به طور مطلق گفت: «اگر طرف مقابل سلاح سرد داشت و ما با تفنگ او را کشتیم، حتماً قصاص منتفی است.» خروجی دقیقاً به ضرورت، تناسب و شرایط واقعی حادثه بستگی دارد.